ไหว้พระธาตุประจำปีเกิดเพื่อความเป็นสิริมงคลของชีวิต

โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์เขียน วันทนียตระกูล

...........ความเชื่อเรื่องพระธาตุเจดีย์ประจำปีเกิดนี้ ไม่ใช่ข้อวัตรปฏิบัติหรือปรากฏในหลักธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา แต่เป็นคติความเชื่อดั้งเดิมของชาวล้านนา ความเชื่อนี้จะมีมาตั้งแต่เมื่อใดไม่ปรากฏ พบว่ามีบันทึกอยู่ในตำราพื้นเมืองโบราณ สรุปใจความได้ว่า ก่อนที่วิญญาณจะมาปฏิสนธิในครรภ์ของผู้เป็นมารดานั้น วิญญาณจะลงมา จุธาตุ ซึ่งหมายถึงการที่ดวงวิญญาณจะลงมาพักอยู่ที่เจดีย์แห่งใดแห่งหนึ่ง โดยมี ตั๋วเปิ้ง (สัตว์ประจำนักษัตร) พามาพักไว้ และเมื่อได้เวลา ดวงวิญญาณก็จะเคลื่อนจากพระเจดีย์ ไปสถิตอยู่บนกระหม่อมของผู้เป็นบิดาเป็นเวลา 7 วัน ก่อนที่จะเคลื่อนเข้าสู่ครรภ์ของมารดา และเมื่อเสียชีวิตลงแล้ว ดวงวิญญาณก็จะกลับไปพักอยู่ที่เจดีย์นั้นๆตามเดิม

                ดังนั้น บุคคลซึ่งเกิดในปีนักษัตรใดก็ตาม สมควรที่จะหาโอกาสไปกราบไหว้พระธาตุประจำปีเกิดของตน ให้ได้อย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นมงคลแก่ชีวิต มีอานิสงส์สูงและจะทำให้มีอายุยืนนาน รวมถึงเชื่อว่าหากสิ้นชีพไป ดวงวิญญาณจะได้กลับไปยังพระธาตุองค์นั้น ไม่ต้องเร่ร่อนไปในทุคติภพอื่นๆ ซึ่งความเชื่อเหล่านี้เองที่แพร่หลายไปสู่หลายๆพื้นที่ของประเทศ ก่อให้เกิดคติความเชื่อเช่นเดียวกันนี้ แต่จะแตกต่างกันบ้าง ในส่วนของเจดีย์ประจำปีนักษัตรต่างๆ อีกทั้งยังพบว่ามีคติความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำวันเกิด ซึ่งเป็นเจดีย์ที่อยู่ในเขตจังหวัดนครพนมเพียงจังหวัดเดียวอีกด้วย

                เมื่อพิจารณาถึงความเชื่อเรื่องนี้แล้ว ถือได้ว่าเป็นความชาญฉลาดของบรรพชนชาวล้านนา ที่สอนให้ลูกหลานมีความเคารพในพระรัตนตรัย และเหตุที่ให้นับถือพระเจดีย์องค์ใดองค์หนึ่งเป็นพิเศษ อาจเป็นไปได้ว่า การเดินทางไปสักการะพระเจดีย์แต่ละองค์ในสมัยโบราณนั้น ถือเป็นเรื่องใหญ่ เนื่องจากการเดินทางที่ยากลำบาก จำเป็นต้องใช้ความวิริยะและอุตสาหะอย่างสูง ดังนั้นการได้ไปกราบไหว้พระธาตุเจดีย์แม้เพียงองค์ใดองค์หนึ่ง ย่อมก่อให้เกิดความชื่นอกชื่นใจแก่สาธุชนผู้มีความมุ่งมั่นในการเดินทางไปกราบไหว้ ภาพพระธาตุเจดีย์ที่ตั้งตระหง่านอยู่เบื้องหน้า จะก่อให้เกิดความปีติสุขและความอิ่มอกอิ่มใจเอ่อท้น ประทับติดตรึงตราอยู่ภายในใจ เมื่อใดก็ตามที่ร่างกายถึงกาละแตกดับไปตามธรรมชาติ จิตก่อนตายจะไขว่คว้าหาบุญกุศลที่เคยทำมา เมื่อนั้น ภาพการไปกราบไหว้พระธาตุเจดีย์ และความรู้สึกสุขใจในบุญกุศลจะปรากฏสว่างไสวในจิต ซึ่งจะเป็นเหตุปัจจัยให้ไปสู่สุคติภพได้โดยไม่ยากนัก  รายละเอียดของพระธาตุประจำปีเกิดของแต่ละคนมีดังต่อไปนี้

 

๑. คนเกิดปีใจ้ [ปีชวด นักษัตรหนู ธาตุน้ำ]
                ไหว้พระธาตุศรีจอมทอง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ ชึ่งเป็นพระธาตุที่ประดิษฐาน  พระทักษิณโมลีธาตุ (กระดูกกระหม่อมเบื้องขวา)

 คำบูชาพระธาตุศรีจอมทองมีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )นะโมพุทธายะ นะมามิ ติโลกะโมลี โลหะกูเฏ ปะติฏฐิตัง ปูชิตัง สัพพะโลเกหิ กิตฺติมันตัง มะโนหะลัง อะหังวันทามิ สัพพะทาฯ อังคะวะหะเย ปุเรระมะเน โกวิลา ลัคฺคะปัพพะตา สะหิเหมะคูหา คัพฺเภ ทักขิณะโมลี ธาตุโย อะหังวันทามิ สัพพะทาฯ

๒.คนเกิดปีเป้า [ปีฉลู นักษัตรวัว ธาตุดิน]
                ไหว้พระธาตุลำปางหลวง อ.เกาะคา จ.ลำปาง 
ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน  พระเกศาธาตุ พระธาตุส่วนพระนลาฏ(หน้าผาก) และพระศอ(ลำคอ)

คำบูชาพระธาตุมีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )ยาปาตุภูตา อะตุลานุภาวาจีรัง ปะติฏฐาสัมภะ กัปปะปุเร เทเวนะคุตตา อุตตะราภิทัย ยานะมามิหันตัง วะระชินะธาตุง

๓.คนเกิดปียี [ปีขาล นักษัตรเสือ ธาตุไม้]
พระธาตุช่อแฮ อ.เมือง จ.แพร่ 
ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน :: พระเกศาธาตุ และ พระบรมธาตุข้อศอกข้างซ้าย

คำบูชาพระธาตุมีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )โกเสยัง ธะชัคคะ ปัพพะเต พุทธะธาตุ ปะติฏฐิตัง ปะสันเนนะ อะหังวันทามิ สัพพะทา อะหังวันทามิ ธาตุโย อะหังวันทามิ สัพพะโส

๔.คนเกิดปีเหม้า [ปีเถาะ นักษัตรกระต่าย ธาตุน้ำ]

                ไหว้พระธาตุแช่แห้ง อ.ภูเพียง จ.น่าน ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน  พระเกศาธาตุ และ พระบรมธาตุข้อพระหัตถ์ข้างซ้าย



คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )ปายาตุภูตา อะตุรานุภาวะจีรัง ปะติฏฐิตา นันทะกัปปัฏฐานะปุระ เทเวนะคุตตา วะระพุทธาตุจิรัง อะหังวันทามิ ตังชินะธาตุง เสตะฐานะ อะหังวันทามิ ทูระโตฯ

๕.คนเกิดปีสี [ปีมะโรง นักษัตรพญานาค ธาตุดิน]
                ไหว้พระเจดีย์วัดพระสิงห์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่  
ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุ

คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )อิติปะวะระสิหิงโต อุตตมะยะโสปิ เตโช ยัตถะ กัตถะ จิตโตโส สักกาโร อุปาโท สะกาละพุทธะ สาสะธัง โชตะยันโตวะ ทีโป สุระนะเรหิ มะหิโต ธะระมาโนยะ พุทโธติ

๖. คนเกิดปีใส้ [ปีมะเส็ง นักษัตรงูเล็ก ธาตุน้ำ]
                ไหว้โพธิบัลลังก์ วิหารมหาโพธิเจดีย์ รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย
ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน พระแท่นวัชรอาสน์

คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )ปฐมัง โพธิปัลลังกัง ทุติยัง อนิมมิสสะกัง ตะติยัง จังกะมะเสฏฐัง จตุตถัง ระตะนะฆะรังปัณจะมัง อะชะปาละนิโครธังฉัฏฐัง ราชายะตะนัง สัตตะมัง มุจจะลินทัง อะหัง วันทามิ ทูระโต

                หมายเหตุ เนื่องจากสถานที่ประดิษฐานโพธิบัลลังก์อยู่ไกล นอกเขตพระราชอาณาจักร จึงอนุโลมเป็นพระเจดีย์ที่มีลักษณะใกล้เคียงวิหารมหาโพธิเจดีย์ ได้แก่ พระเจดีย์วัดโพธารามมหาวิหาร(วัดเจ็ดยอด) จ.เชียงใหม่ หรือต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่ปลูกตามวัดทั่วไปก็ได้

๗. คนเกิดปีสะง้า [ปีมะเมีย นักษัตรม้า ธาตุไฟ]
                ไหว้พระธาตุเจดีย์ชเวดากอง กรุงย่างกุ้ง ประเทศพม่า
ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน :: พระเกศาธาตุ

คำบูชาพระธาตุ  มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )พุทโธพุทธะ หัตถะฏะฐิ พุทธะเจติยะ คันธะวะรัง สะวาตะถิยัง อะหังวันทามิ สัพพะทา

                หมายเหตุ เนื่องจากพระเกศธาตุเมืองตะโก้ง (พระธาตุเจดีย์ชเวดากอง) อยู่ไกล นอกเขตพระราชอาณาจักร จึงอนุโลมเป็นพระเจดีย์ที่มีลักษณะใกล้เคียง ได้แก่ พระธาตุชเวดากอง วัดพระบรมธาตุ จ.ตาก แทนได้ หรือจะเป็นพระธาตุชะเวดากองจำลอง วัดพระบาทห้วยต้ม อ.ลี้ จ.ลำพูนก็ได้

๘. คนเกิดปีเม็ด [ปีมะแม นักษัตรแพะ ธาตุดิน]
                ไหว้พระธาตุดอยสุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่
ซึ่งเป็นที่ประดิษฐาน พระบรมสารีริกธาตุที่อัญเชิญมาจากสุโขทัย ซึ่งองค์พระบรมสารีริกธาตุที่อัญเชิญมา ได้กระทำปาฏิหาริย์ แบ่งเพิ่มจาก 1 องค์ เป็น 2 องค์ ต่อหน้าพระพักตร์พระเจ้ากือนา พระบรมสารีริกธาตุองค์ที่แสดงปาฏิหาริย์แบ่งมาเพิ่มนั้น ได้อัญเชิญไปประดิษฐาน ณ พระเจดีย์วัดสวนดอก ส่วนองค์เดิมได้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่นี่

คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )สุวัณณะเจติยัง เก สะวะระมัตถะลุงคัง วิรัญญะธาตุง สุเทวะนามะกัง นะระเทเวหิ สัพพะปูชิตัง อะหังวันทามิ สัพพะทา

๙. คนเกิดปีสัน [ปีวอก นักษัตรลิง ธาตุดิน]
                ไหว้พระธาตุพนม อ.ธาตุพนม จ.นครพนม
ซึ่งเป็นที่ประดิษฐาน :: พระอุรังคธาตุ (กระดูกส่วนหน้าอก)

คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )ปันนะศิริสะมิง ปัพพะเต อุตะมังธาตุ เหทะยัง วะละจิตตัง เสฐะวะรัง อะหังวันทามิ สัพพะทา

                หมายเหตุ  พระธาตุพนมเป็นพระธาตุเจดีย์ประจำปีเกิดเพียงองค์เดียว ที่ประดิษฐานอยู่ในภาคอิสานของประเทศไทย และถือเป็นพระธาตุเจดีย์ประจำคนเกิดวันอาทิตย์อีกด้วย

๑๐. คนเกิดปีเร้า [ปีระกา นักษัตรไก่ ธาตุเหล็ก]
                ไหว้พระธาตุหริภุญชัย อ.เมือง จ.ลำพูน 
ซึ่งเป็นที่ประดิษฐาน  พระบรมธาตุส่วนกระหม่อม หน้าอก นิ้วพระหัตถ์ พระเกศาธาตุ และพระธาตุย่อยอีกเต็มบาตรหนึ่ง

คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )สุวัณณะเจติยัง หะริภุญชะยัฐฐังวะระ โมลีธาตุรัง อุฬเสฏฐัง สะหะอังคุละผัฏฐัง กัจจายะโน นามิตปัตตะ ปุรังสิเนนะ เมยหัง ปะนะนามิธาตุง สิระสา นะมามิ อะหังวันทามิ ทูระโตฯ

๑๑. คนเกิดปีเส็ด [ปีจอ นักษัตรหมา ธาตุดิน]
                ไหว้พระเกศแก้วจุฬามณีเจดีย์ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์
หรือไหว้พระธาตุวัดเกตุการาม  อำเภอเมือง      จ.เชียงใหม่แทน ชึ่งเป็นที่ประดิษฐาน  พระบรมธาตุเขี้ยวแก้วเบื้องขวาบน และ พระจุฬาโมลี(มวยผม)

คำบูชาพระธาตุ มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )ตาวะติงสาปุเร รัมเม เกสา จุฬามณี สรีระปัพพะตา ปูชิตา สัพพะเทวานังตัง สิระสา ธาตุ มุตตะมังอะหัง วันทามิ สัพพะทา

                หมายเหตุ  ตำรากล่าวว่าพระเจดีย์ประจำปีจอคือ พระเกศแก้วจุฬามณีเจดีย์ ที่ประดิษฐานอยู่บนสวรรค์ ทำให้มนุษย์ทั่วไปไม่สามารถไปบูชาด้วยตนเองได้ จึงอนุโลมเป็นพระเจดีย์ ที่มีชื่อพ้องกัน คือ พระเจดีย์วัดเกตุการาม หรือพระธาตุอินทร์แขวน ประเทศพม่าแทนได้

๑๒. คนเกิดปีใค้ [ปีกุน นักษัตรช้าง ธาตุน้ำ]
                พระธาตุดอยดุง อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย 
ซึ่งเป็นที่ประดิษฐาน พระบรมธาตุส่วนพระศอ และพระรากขวัญ(กระดูกไหปลาร้า) เบื้องซ้าย

คำบูชาพระธาตุ  มีดังนี้
                (ตั้ง นโม ๓ จบ )อิมัสสะมิง ภัทกะกัปเป จะตุพุทธา พุชูฌะติตะวา กะกุสะนูระ โกนาคะมะนะ กัสสะปะ โคตะมะราชะคะเห จะระติปิณะฑายะ มิถิลายะนะคะเรสิ จะรัตติ ปิณะฑายะ อะตะตีตา พุทธาเน อิมัสะมิง ปัพพะตาคิริ ปะทะกังนะสิทิตะวา เมตเตยยะ อะนาคะเต จะระติปิณะฑายะ ราชะคะเห อิมัสะมิง ฐาเนนะสิทิสิริ สุภปะวะรังมะคะโล ตะโมลากะถามุนิราชะ สาตะระนะมามิหันตัง วะระชินะธาตุง อะหังวันทามิ สัพพะทานะตัง วะชิระธาตุโย อะระหังวันทามิ สัพพทา

                หมายเหตุ  บางตำรากล่าวต่างไปว่า พระธาตุดอยตุง เป็นพระธาตุประจำคนเกิดปีกุนข้างขึ้น สำหรับคนเกิดข้างแรม พระธาตุประจำปีเกิดคือ พระธาตุดอยกองมู จ.แม่ฮ่องสอน

เอกสารอ้างอิง

 

 

 

 

 

รูปพระธาตุประจำปีเกิด

http://nu-rmutl-thanin.web.officelive.com/images/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87.jpg

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Phra_That_Lampang_Luang.jpg

พระธาตุจอมทอง จ.เชียงใหม่ ( คนเกิดปี ชวด )

พระธาตุลำปางหลวง จ.ลำปาง (คนเกิดปี ฉลู )

 

 

 

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/ff/Phra_That_Cho_Hae.jpg

ไฟล์:Phra That Chae Haeng, Province de Nan.jpg

พระธาตุช่อแฮ จ.แพร่ ( คนเกิดปี ขาล )

พระธาตุแช่แห้ง จ.น่าน ( คนเกิดปี เถาะ )

 

 

 

 

 

ไฟล์:Wat Phrasingha Voramahaviharn.jpg

ไฟล์:Wat 7spires CNX.jpg

พระธาตุวัดพระสิงห์ จ.เชียงใหม่ (คนเกิดปีมะโรง)

พระธาตุวัดเจ็ดยอด จ.เชียงใหม่ ( คนเกิดปี มะเส็ง)

 

 

 

 

ไฟล์:Shwedagon-Pano.jpg

ไฟล์:Pratat DoiSuthep.jpg

พระธาตุชะเวดากองประเทศพม่า (คนเกิดปีมะเมีย)           

 

พระธาตุดอยสุเทพ จ.เชียงใหม่ (คนเกิดปี มะแม)

 

 

 

 

 

 

 

ไฟล์:Pha Tat Phanom.JPG

ไฟล์:Wat PhraDhartHaribhunchai.jpg

พระธาตุพนม จ.พนม (คนเกิดปีวอก)

 

พระธาตุหริภุญชัย จ.ลำพูน (คนเกิดปีระกา)

 

 

ไฟล์:Golden Rock.JPG

http://www.blogth.com/uploads/n/nan/4972.jpeg

พระธาตุอินแขวนประเทศพม่า (คนเกิดปีจอ)

พระธาตุดอยตุง จ.เชียงราย (คนเกิดปีกุน)